Molshopen gazon verwijderen: stappenplan en nazorg

Molshopen verwijder je het best door de losse grond voorzichtig te verdelen over het gazon, de onderliggende grasmat zo min mogelijk te beschadigen en de kale plekken daarna direct door te zaaien. Doe het bij voorkeur vroeg in de ochtend na een regenachtige dag, want dan is de grond soepel en werkt het een stuk makkelijker. Hieronder leg ik je stap voor stap uit wat er aan de hand is, hoe je de schade beoordeelt en hoe je je gazon daarna snel en duurzaam herstelt. Als je ook bladeren verwijdert en de bovenlaag schoon houdt, krijgt het herstelgraszaad meteen de beste start bladeren verwijderen van je gazon.

Wat zijn molshopen en waarom ontstaan ze?

Een molshoop is niets anders dan overtollige grond die de mol (Talpa europaea) naar boven werkt terwijl hij zijn gangenstelsel uitgraaft. De mol leeft vrijwel zijn hele leven ondergronds en graaft gangen op een diepte van ongeveer 30 tot 70 centimeter. Die gangen zijn slim opgezet: ze fungeren als een soort val. De mol doet regelmatig een rondje door zijn netwerk en vangt zo regenwormen, insecten en larven die toevallig in zijn gang zijn gevallen. Hij hoeft niet eens actief te jagen.

De grond die hij daarbij weggraaft moet ergens naartoe, en dat is dus omhoog: de molshoop. In het voor- en najaar zie je de meeste hopen, omdat de mol dan extra actief is om een voedselvoorraad aan te leggen. Bij droog weer graven wormen dieper weg en volgt de mol hen, waardoor je juist in droge periodes minder hopen ziet maar de gangen wel dieper gaan. In vochtige herfst- en wintermaanden trekken wormen juist omhoog, de mol graaft ondieper en de hopen verschijnen in een hoger tempo.

In Nederland staat de mol op de Rode Lijst als 'thans niet bedreigd'. Hij is niet beschermd, wat betekent dat je hem mag verjagen of bestrijden, mits je daarvoor legale middelen gebruikt. Meer hierover bij het hoofdstuk over regelgeving verderop.

Molshopen op je gazon: hoe erg is de schade eigenlijk?

Voordat je aan de slag gaat, is het handig om even in te schatten wat je precies voor je hebt. Voordat je aan de slag gaat, is het handig om even in te schatten wat je precies voor je hebt, net zoals je bij hoe gazon verwijderen eerst bepaalt hoe groot de klus is. Een paar losse hopen in een hoek van het gazon is een andere situatie dan tien hopen verspreid over je hele grasmat met zichtbare gangsporen.

• 1 tot 3 hopen, geen zichtbare gangverheffingen: minimale schade, vlot op te lossen met verdelen en eventueel doorzaaien.
• Meerdere hopen met zichtbare verheffingen (opgebolde stroken gras): de gangen lopen ondiep, het gras is losgetild van de bodem en droogt snel uit.
• Groot patroon van hopen verspreid over het gazon: er is waarschijnlijk een uitgebreid gangenstelsel; herstel kost meer werk en je moet nadenken over preventie.
• Gras volledig dood of weggedrukt onder de hoop: die plekken moeten worden doorgezaaid of in het uiterste geval worden ingelegd met nieuwe graszoden.

Kijk ook naar het seizoen. Eind juni (waar we nu zitten) is de grond vaak droog en hard. Dat maakt verwijderen lastiger en herstelzaaien minder kansrijk als je niet goed watert. Wacht je liever op een periode met wat regen, dan is dat een prima keuze voor de doorzaai. De verwijdering zelf kun je gewoon vandaag doen. Na het herstel kan je later in het seizoen het gazon verticuteren om het gras en de toplaag weer luchtiger te maken.

Snel en veilig molshopen verwijderen: stap voor stap

Je hebt voor dit klusje niet veel nodig. Een spade of schep, een grove hark, een kruiwagen of emmer en eventueel een tuinrol of plankje om de grond daarna aan te drukken. Dat is het.

1. Wacht op het juiste moment: net na regen of vroeg in de ochtend met dauw is ideaal. De grond is dan soepel en de graszoden liggen nog niet strak vast.
2. Verwijder losse kluiten: schep de grote aardkluiten voorzichtig van de hoop af en doe ze in een kruiwagen. Probeer niet te hard te trekken of te duwen in het gras.
3. Verdeel fijnere grond over het gazon: de losse grond van een molshoop is vaak voedselrijke, fijne kleigrond of zandleem. Verspreid die in een dunne laag (maximaal 1 centimeter) over het omliggende gazon met een hark. Die grond is waardevol en weggooien is zonde.
4. Controleer op gangverheffingen: loop rustig over de rand van de hoop en voel of het gras hol aanvoelt. Druk die plekken voorzichtig aan met je voet of een plank zodat de wortels weer contact maken met de bodem.
5. Hark de plek glad: zorg dat er geen grote oneffenheden overblijven. Een egaal oppervlak is de basis voor herstel.
6. Maak een aantekening van de kale plekken: dat zijn de plekken die je straks doorzaait.

Wat je niet moet doen: de hopen laten liggen totdat ze hard worden. Ingedroogde molshoopgrond wordt keiharde klei die je gras verstikt. Hoe sneller je de grond verdeelt, hoe beter.

Nazorg: je gazon herstellen na de molshopen

Als de hopen verwijderd zijn, is de eigenlijke klus nog niet klaar. Kale plekken en losgekomen grasmat hebben aandacht nodig, anders heb je straks een onregelmatig, dun gazon met lelijke vlekken.

Doorzaaien op de kale plekken

Strooi op elke kale plek een flinke hoeveelheid herstelgraszaad. Als richtlijn: gebruik 100 tot 200 gram graszaad per 10 m², maar op kale plekken mag je gerust aan de royale kant zitten. Druk het zaad licht aan zodat het goed contact maakt met de grond. Op kleigrond werkt het goed om na het zaaien iets fijn zand of turfmolm over de plek te strooien zodat het zaad niet uitdroogt en wegwaait.

Let op: eind juni is het in Nederland vaak warm en droog. Graszaad heeft in die omstandigheden moeite om te kiemen. Je hebt dan twee opties: zorg dat je de plek twee keer per dag licht bevochtiging geeft (geen volgieten, alleen vochtig houden) of wacht met zaaien tot eind augustus of september, wanneer de bodem afkoelt en regenval vanzelf helpt. Gebruik je graszoden, dan kun je die eigenlijk het hele seizoen leggen als je maar goed watert.

Egaliseren waar nodig

Als je meerdere hopen had en de grasmat hier en daar hobberig aanvoelt, is dit een goed moment om een dunne egalisatielaag aan te brengen. Meng daarvoor zand en potgrond en breng dat in laagjes van maximaal 1 centimeter aan. Dik insmeren verstikt het gras. Werk het mengsel in met een hark zodat de grassprietjes er bovenuit blijven steken.

Bemesten na herstel

Na het doorzaaien mag je een lichte startmestgift geven die het kiemende zaad helpt. Gebruik een meststof die geschikt is voor nieuw zaad, dus laag in stikstof en iets rijker aan fosfaat. Wacht met een zware stikstofgift tot het nieuwe gras echt flink gegroeid is, anders verbrand je de jonge kiemen.

Beluchten (in het najaar)

Als de gangen ondiep zaten en de bodem dichtgedrukt is, overweeg dan in het najaar het gazon te beluchten. Beluchten zorgt dat zuurstof, water en voeding weer goed bij de wortels kunnen komen en dat de bodemstructuur open blijft. Doe dit niet direct na het zaaien, want dan verstoor je het kiemproces.

Voorkomen van nieuwe molshopen

Eerlijk gezegd: een mol die eenmaal een gangenstelsel heeft aangelegd in jouw tuin, komt niet zomaar weg. Maar je kunt het hem wel moeilijker maken en de kans op nieuwe hopen verkleinen.

• Mollennet langs de randen: het meest structurele wat je kunt doen is een mollenwerend gaasnet verticaal ingraven langs de randen van je gazon, tot ongeveer 70 centimeter diep. Dat is best een klus, maar het houdt mollen langdurig buiten.
• Droog houden: mollen jagen op regenwormen, en regenwormen zitten in de bovenste bodemlaag als de grond vochtig is. Overmatig sproeien trekt mollen aan. Geef je gazon water wat het nodig heeft, maar niet meer.
• Bodemstructuur niet overmatig omwoelen: intensief spitten of frezen trekt wormen (en dus mollen) aan. Bewerk de bodem alleen als het nodig is en doe het niet te diep.
• Trillingen: er zijn staven en pennen te koop die via wind of batterij trillingen afgeven in de grond. De wetenschappelijke bewijs voor hun effectiviteit is beperkt, maar in de praktijk hoor je wisselende resultaten. Het kost weinig en is het proberen waard als aanvulling.
• Niet omploegen of vergiftige middelen gebruiken: het heeft geen zin de gangen open te gooien in de hoop de mol te dwingen verder te gaan. Het gangenstelsel groeit gewoon door. En vergiftige of explosieve middelen zijn bij wet verboden of vereisen provinciale ontheffing.

Wat ik zelf heb gemerkt: als je de hopen snel verwijdert en de grond niet te vochtig houdt, neemt de activiteit na verloop van weken vaak vanzelf wat af. Mollen zijn geen territoriale dieren die per se in jouw tuin willen blijven. Ze volgen hun voedsel.

Wanneer schakel je beter een professional in?

Voor de meeste tuinen met een handjevol molshopen hoef je niemand in te schakelen. Maar er zijn situaties waarbij extra hulp of meer kennis verstandig is.

Voor grote oppervlakken geldt ook dat graszoden leggen vaak sneller resultaat geeft dan zaaien. Als een flink deel van je gazon is verwoest door molactiviteit, is het vervangen van die plekken met graszoden de meest directe manier om je grasmat er snel weer fatsoenlijk uit te laten zien.

Wat kun je vandaag al doen?

Ga vandaag naar buiten met een schep en hark, verwijder de hopen en verdeel de grond. Controleer op gangverheffingen en druk die aan. Maak een lijstje van de kale plekken. Als je wilt doorzaaien en je hebt de komende dagen zon en droogte, zorg dan voor dagelijkse bewatering of plan het zaaien voor het najaar. Wil je de mol actief weren, overweeg dan een mollennet langs de rand van je gazon. En mocht de overlast blijven: schakel dan hulp in bij een erkend bestrijder.

Molshopen zijn vervelend, maar ze zijn ook op te lossen. Met de juiste aanpak heb je je gazon binnen een paar weken weer egaal en groen. En als je daarna ook nog wil werken aan mos, mieren of andere verwijderingsklusjes in je tuin, zijn die aanpakken vergelijkbaar maar net even anders: elke situatie vraagt zijn eigen stap-voor-stap plan. Als je ook mieren overlast geven in het gazon, dan wil je mogelijk een mierennest verwijderen zodat je gras weer vrij blijft van schade.